على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
169
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
اردفته اياه : برنشاندم او را پس وى . و اردفت النجوم : در پى يكديگر بر آمدند ستارگان . ارداله ( ard le ) ا . پ . آرد گندم و جز آن . اردام ( erd m ) م . ع . اردمت السحاب ارداما : ساكن و برجاى ماند ابر . و اردمت الحمى : ثابت ماند تب و قطع نشد . و اردمت الشجرة : برگ برآورد آن درخت و سبز گرديد پس از آنكه خشك بود . و اردم البعير : بپازد آن شتر را تا تيز رود . اردان ( ard n ) ع . ج ردن . اردان ( erd n ) م . ع . اردن القميص اردانا : تريز ساخت براى پيراهن . و اردنت الحمى : ثابت و برقرار ماند تب . و اردن الليل : تاريك شد شب . اردانه ( ard ne ) ا . پ . گل خيرى دشتى . ارداويراف ( ard - vir f ) ا خ . پ . ارداى پسر ويراف كه يكى از موبدان بزرگ و دانشمندان سترگ ايران باشد . مر . اردا . اردب ( ardab ) ا . پ . جنگ و حرب و نبرد و جدال و خصومت و نزاع . اردب ( erdabb ) ا . ع . كاريز روان بر روى زمين . و نام پيمانهاى بزرگ مر اهالى مصر را كه بيست و چهار صاع و شش ريبات گنجايش دارد . اردبان ( ardb n ) ا خ . پ . مر . اردوان . اردبة ( erdabbat ) ا . ع . پارگين بزرگ كه از سفال و جز آن ساخته باشند . و خشت پختهء بزرگ . و سفال بزرگ . اردبور ( ardabur ) ا . پ . رنگ سبز خوشآيند . اردبيز ( ard - beyz ) ا . پ . موبيز و آردبيز . اردبيل ( ardabil ) ا خ . پ . نام شهرى در آذربايجان كه مزار شيخ صفى جد پادشاهان صفوى و مقبرهء شاه اسمعيل اول در آنجا مىباشد . اردج ( ordej ) ا . پ . نوعى از سرو كوهى كه عرعر نيز گويند . اردجاب ( ardej b ) ا . پ . يك نوع مايهء مسكرى كه از ميوهء اردج با عرق كشمش مىسازند و به زبان انگليسى جين گويند . اردجان ( ardaj n ) ا . پ . بعضى اشكال و رموزات نجومى . اردخل ( erdaxl ) و ( ardaxl ) ص . ع . مرد فربه پرگوشت . اردستان ( ardest n ) و ( erdest n ) ا خ . پ . نام شهر كوچكى از محال اصفهان . اردش ( ardoc ) ا . پ . مقدار معينى از گناهان . اردشير ( ardcir ) ا خ . پ . - يعنى خشمناك و آدم دلير و بىباك و بىپروا و متهور و بهادر و بىجبن - چند نفر از پادشاهان قديم ايران به اين نام ناميده شده اول بهمن پور اسفنديار كه يونانيان وى را آرتگزرسس نامند و گويند جدش گشتاسب وى را چون بسيار دلير و شجاع ديد بدين نام ناميد . دويم اردشير بابكانپور ساسانپور بهمن كه سر سلسلهء پادشاهان ساسانى است . سيوم اردشيرپور شيرويهپور پرويز . اردشيران ( ardcir n ) ا . پ . نوعى از گياه مرد بسيار تلخ و خوشبو . اردشير خره ( ardcir - xorre ) ا . پ . نام الگهاى بزرگ از ولايت فارس كه شيراز و ميمند و سمنگان و برخان و سيراف و كازرون و كام فيروز از آن الگه است . اردشير دارو ( ardcir - d ru ) ا . پ . گياهى كه اردشيران نيز گويند . اردع ( arda ' ) ص ع . گوسپند سياه سينهء سپيد بدن . اردفنانى ( aredfan ni ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - خيار دشتى كه بتازى قثاء الحمار گويند . اردك ( ordak ) ا . پ . مرغابى و چالى . اردكان ( ardak n ) ا خ . پ . نام قصبهاى در ولايت فارس . و نام دهى در نزديكى يزد . اردگان ( ardag n ) ا . پ . اردجان كه نوعى از جداول و اشكال و اسرار نجوم بود . اردل ( ardal ) ا خ . ع . نام ايالتى از مملكت سابق اطريش كه ترانسيلوانيا گويند و اكنون جزو رومانى است و داراى 000 ، 860 ، 2 نفر جمعيت و شهر معتبر آن كلوزانبورگ . اردم ( ardam ) ا . پ . هر يك از سورههاى كتاب شت زردشت . و صنعت و دستكارى و هنر . و آردم و نوعى از شقايق . اردم ( ardam ) ا . ع . كشتيبان ماهر . ج : اردمون . اردمون ( ardamuna ) ع . ج اردم . اردمى ( ardami ) ا . پ . يك نوع حيوانى . اردن ( ardan ) ا . پ . نام رودخانهاى نزديك دمشق كه ژردن نيز گويند - و چنين گويند كه مريم حضرت عيسى را در اين رود شسته . و نام ولايتى . اردن ( ardan ) ا . ع . نوعى از ابريشم و يا از خز سرخ . اردن ( ardan ) و ( ordan ) ا . پ . ترش پالا و پالونه و كفگير . اردن ( erden ) ا . پ . نوعى از عقاب . اردن ( ordonn ) ا . ع . خواب و خوابآلودگى . و ا خ . نام رود اردن و